ТУПРОҚ — ер қобиғининг иқлим ва тирик организмлар (ўсимлик, ҳайвонлар) таъсирида ўзгарган ҳамда чириндига бой уст¬ки қатлами. Унинг бошқа тоғ жинсларидан ажралиб турувчи белги¬си – унумдорлигидир. Унумдорлик эса турли омиллар, айниқса инсон фаолияти таъсирида доим ўзгариб туради. Т. нинг бўз, қумли, ўтлоқи-ботқоқ, шағал-тошли, қора тупроқ каби хиллари бор. Ўзбекистонда, асосан, бўз тупроқ учраб, у азот, фосфор ва органик ўғитларга талаб-чан.